Trzecia zasada łączenia (sumowania mocy) w ustawie Prawo ochrony środowiska

W dniu 27 października 2017 r. w Dzienniku Ustaw opublikowana została ustawa z dnia 15 września 2017 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1999). Ustawa implementuje dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2015/2193 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie ograniczenia emisji niektórych zanieczyszczeń do powietrza ze średnich obiektów energetycznego spalania. Omówienie dyrektywy MCP znajduje się na stronie http://wszystkooemisjach.pl/237/dyrektywa-w-sprawie-ograniczenia-emisji-ze-srednich-obiektow-energetycznego-spalania

Zakres zmian ustawy Prawo ochrony środowiska obejmuje między innymi:

wprowadzenie trzeciej zasady łączenia (sumowania mocy),

ustanowienie obowiązku wydania decyzji o warunkach i wielkościach emisji z instalacji wymagających zgłoszenia, których dotyczy trzecia zasada łączenia (trzecia zasada sumowania mocy),

zmianę zakresu zgłoszenia ww. instalacji,

zmianę zakresu wniosku o wydanie lub zmianę pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza i pozwolenia zintegrowanego z ww. instalacji,

utworzenie Rejestru średnich źródeł spalania paliw,

wprowadzenie obowiązku uwzględnienia w projekcie uchwały w sprawie programu ochrony powietrza analizy potrzeb ustalenia wielkości dopuszczalnych emisji z niektórych źródeł niższych niż standardy emisyjne.

Trzecia zasada łączenia (trzecia zasada sumowania mocy)

W art. 157a został dodany pkt 3 określający trzecią zasadę łączenia zgodnie z definicją:

Dwa lub więcej źródeł spalania paliw o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i mniejszej niż 50 MW, oddanych do użytkowania po dniu 19 grudnia 2018 r., a jeżeli pozwolenie na ich budowę wydano po dniu 18 grudnia 2017 r. – oddanych do użytkowania po dniu 20 grudnia 2018 r., do których nie ma zastosowania pkt 1 albo 2, i które odprowadzają gazy odlotowe przez wspólny komin lub zostały zainstalowane w taki sposób, że uwzględniając parametry techniczne i czynniki ekonomiczne, ich gazy odlotowe mogłyby być, w ocenie organu właściwego do wydania pozwolenia lub przyjęcia zgłoszenia, odprowadzane przez wspólny komin; w takim przypadku zespół źródeł spalania paliw uważa się za jedno źródło spalania paliw złożone z dwóch lub większej liczby części, którego całkowita nominalna moc cieplna stanowi sumę nominalnych mocy cieplnych poszczególnych części, przy czym w przypadku, gdy suma ta wynosi nie mniej niż 50 MW, przyjmuje się, że całkowita nominalna moc cieplna źródła nie osiąga wartości 50 MW - trzecia zasada łączenia (trzecia zasada sumowania mocy).

Trzecia zasada łączenia (trzecia zasada sumowania mocy) stanowi implementację art. 4 dyrektywy MCP, zgodnie z którym połączenie co najmniej dwóch nowych średnich obiektów energetycznego spalania uznaje się za jeden średni obiekt energetycznego spalania, a ich nominalną moc cieplną sumuje się w celu obliczenia całkowitej nominalnej mocy cieplnej tego obiektu, jeżeli:

gazy odlotowe z takich średnich obiektów energetycznego spalania są odprowadzane przez wspólny komin, lub,

w ocenie właściwego organu, przy uwzględnieniu czynników technicznych i ekonomicznych, gazy odlotowe z takich średnich obiektów energetycznego spalania mogłyby być odprowadzane przez wspólny komin.

W rozumieniu dyrektywy MCP nowy obiekt energetycznego spalania oznacza obiekt energetycznego spalania inny niż istniejący, którym jest obiekt energetycznego spalania oddany do użytkowania przed dniem 20 grudnia 2018 r. lub dla którego przed dniem 19 grudnia 2017 r. uzyskano pozwolenie na podstawie przepisów krajowych, pod warunkiem że obiekt ten został oddany do użytkowania nie później niż w dniu 20 grudnia 2018 r. (art. 3), przy czym:

dyrektywa ma zastosowanie do obiektów energetycznego spalania o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i mniejszej niż 50 MW, zwanych średnimi obiektami energetycznego spalania, niezależnie od rodzaju wykorzystywanego przez nie paliwa (art. 2 ust. 1),

dyrektywa ma również zastosowanie do połączeń nowych średnich obiektów energetycznego spalania określonych w art. 4, w tym połączeń, w przypadku których całkowita nominalna moc cieplna wynosi nie mniej niż 50 MW, chyba że połączenie to stanowi obiekt energetycznego spalania objęty zakresem stosowania rozdziału III dyrektywy 2010/75/UE (art. 2 ust. 2).

W dyrektywie MCP zasada łączenia ma podstawowe znaczenie dla określenia dopuszczalnych wielkości emisji z obiektów nowych, które są zróżnicowane dla obiektów o całkowitej nominalnej mocy cieplnej nie większej niż 5 MW lub większej niż 5 MW oraz nie większej niż 20 MW lub większej niż 20 MW.

Decyzja o warunkach i wielkościach emisji z instalacji wymagających zgłoszenia, których dotyczy trzecia zasada łączenia (trzecia zasada sumowania mocy)

W art. 154 ustawy Prawo ochrony środowiska, na podstawie którego organ ochrony środowiska może ustalić, w drodze decyzji, wymagania w zakresie ochrony środowiska dotyczące eksploatacji instalacji, z której emisja nie wymaga pozwolenia, o ile jest to uzasadnione koniecznością ochrony środowiska, dodano ust. 1a w brzmieniu:

W przypadku instalacji wymagającej zgłoszenia, o którym mowa w art. 152 ust. 1 ustawy Poś, której częścią jest źródło spalania paliw o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i mniejszej niż 50 MW, ustalonej z uwzględnieniem trzeciej zasady łączenia, organ właściwy do przyjęcia zgłoszenia ustala, w drodze decyzji, wymagania w zakresie ochrony środowiska dotyczące eksploatacji tej instalacji, w szczególności warunki i wielkości emisji.

Do ww. decyzji zastosowanie mają przepisy art. 188 Prawo ochrony środowiska. Postępowanie o wydanie decyzji wszczyna się z urzędu, przy czym zgodnie z dodanym art. 152a ustawy Poś organ właściwy do przyjęcia zgłoszenia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia dotyczącego źródła spalania paliw o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i mniejszej niż 50 MW, ustalonej z uwzględnieniem trzeciej zasady łączenia informuje w formie pisemnej prowadzącego instalację o przyjęciu zgłoszenia oraz wszczyna postępowanie o wydanie decyzji, o której mowa w art. 154 ust. 1a ustawy Poś.

Wymagania dotyczące monitoringu emisji z instalacji wymagających zgłoszenia w związku z trzecią zasadą łączenia

W art. 147 ustawy Prawo ochrony środowiska po ust. 4, zgodnie z którym prowadzący instalację nowo zbudowaną lub zmienioną w istotny sposób, z której emisja wymaga pozwolenia, jest obowiązany do przeprowadzenia wstępnych pomiarów wielkości emisji z tej instalacji, dodano ust. 4a w brzmieniu:

Przepis ust. 4 stosuje się odpowiednio do nowo zbudowanego lub zmienionego w sposób istotny źródła spalania paliw o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i mniejszej niż 50 MW, ustalonej z uwzględnieniem trzeciej zasady łączenia, będącego częścią instalacji wymagającej zgłoszenia, o którym mowa w art. 152 ust. 1 ustawy Poś.

Zgodnie z dodanym ustępie 5a obowiązek, o którym mowa w ust. 4, w odniesieniu do źródła spalania paliw, o którym mowa w ust. 4a, należy zrealizować najpóźniej w ciągu 4 miesięcy od dnia zakończenia rozruchu tego źródła.

Potwierdzenie utrzymywania w eksploatacji urządzeń ochronnych ograniczających emisję

Ustawa wprowadza obowiązki dla prowadzących instalację wymagających zgłoszenia lub pozwolenia na emisję / pozwolenia zintegrowanego, których częścią jest źródło spalania paliw o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i mniejszej niż 50 MW, ustalonej z uwzględnieniem trzeciej zasady łączenia. Prowadzący są zobowiązani, między innymi do przechowywania informacji lub dokumentów dotyczących potwierdzenia utrzymywania w eksploatacji urządzeń ochronnych ograniczających emisję, zainstalowanych w celu dotrzymywania standardów emisyjnych określonych dla tego źródła w przepisach wydanych na podstawie art. 146 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska, oraz przypadków każdej niesprawności i awarii urządzeń ochronnych.

Informacje te prowadzący instalację udostępniają organowi właściwemu do przyjęcia zgłoszenia / wydania pozwolenia na każde żądanie.

Rozszerzenie zakresu zgłoszenia źródeł, których dotyczy trzecia zasada łączenia (trzecia zasada sumowania mocy) i wniosku o wydanie pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza / pozwolenia zintegrowanego

Zgodnie z dodanym do art. 152 ustawy Prawo ochrony środowiska ustępem 2b oraz dodanym do art. 184 ustępem 2c w przypadku źródła spalania paliw o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i mniejszej niż 50 MW, ustalonej z uwzględnieniem trzeciej zasady łączenia, będącego częścią instalacji wymagającej zgłoszenia lub pozwolenia, zgłoszenie albo wniosek o wydanie pozwolenia powinien zawierać także informacje o:

1) sektorze, w którym działa dane źródło spalania paliw lub zakład, w którym to źródło jest eksploatowane (kod Polskiej Klasyfikacji Działalności);

2) numerze REGON prowadzącego instalację;

3) nominalnej mocy cieplnej źródła spalania paliw wyrażonej w MW;

4) rodzaju źródła spalania paliw, z uwzględnieniem rodzajów źródeł spalania paliw, dla których w przepisach wydanych na podstawie art. 146 ust. 3 są zróżnicowane standardy emisyjne;

5) rodzaju i przewidywanym udziale procentowym wykorzystywanych paliw, z uwzględnieniem rodzajów paliw, dla których w przepisach wydanych na podstawie art. 146 ust. 3 są zróżnicowane standardy emisyjne;

6) obowiązujących dane źródło spalania paliw standardach emisyjnych;

7) dacie oddania źródła spalania paliw do użytkowania, a jeżeli ta data nie jest znana – dowód na to, że użytkowanie źródła spalania paliw rozpoczęto przed dniem 20 grudnia 2018 r. albo po dniu 19 grudnia 2018 r.;

8) przewidywanym czasie użytkowania źródła spalania paliw w ciągu roku oraz przewidywanym średnim obciążeniu podczas użytkowania wyrażonym w procentach.

Rejestr średnich źródeł spalania paliw

Zgodnie z przepisami nowego działu ustawy Poś (dział IVb) Rejestr średnich źródeł spalania paliw (Rejestr) będzie prowadzony przez Krajowy ośrodek bilansowania i zarządzania emisjami (KOBiZE). W Rejestrze średnich źródeł spalania paliw będą gromadzone następujące informacje dotyczące źródeł spalania paliw o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i mniejszej niż 50 MW, ustalonej z uwzględnieniem trzeciej zasady łączenia:

1) o których mowa w art. 152 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2b, z wyjątkiem adresu zamieszkania prowadzącego instalację, a także wynikające z oświadczenia, o którym mowa w art. 152 ust. 2c – w przypadku źródła spalania paliw będącego częścią instalacji wymagającej zgłoszenia,

2) o których mowa w art. 184 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2c, z wyjątkiem adresu zamieszkania prowadzącego instalację, a także wynikające z oświadczenia, o którym mowa w art. 184 ust. 2d – w przypadku źródła spalania paliw będącego częścią instalacji wymagającej pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza albo pozwolenia zintegrowanego.

Ww. informacje przekazują w postaci elektronicznej do Rejestru organy właściwe do przyjęcia zgłoszenia lub wydania / zmiany pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza lub pozwolenia zintegrowanego, w terminie:

w przypadku zgłoszenia: 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, przy czym, w przypadku instalacji nowo zbudowanej lub zmienionej w sposób istotny termin ten jest liczony od upływu terminu do wniesienia sprzeciwu,

w przypadku pozwolenia: w terminie 30 dni od dnia, w którym ostateczna stała się decyzja o wydaniu albo zmianie pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza albo pozwolenia zintegrowanego, dotyczącego źródła spalania paliw podlegającego trzeciej zasadzie łączenia.

Zakres przekazywanych danych obejmuje informacje, o których mowa w art. 152 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2b ustawy Prawo ochrony środowiska oraz w art. 184 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2c, a także informacje wynikające z oświadczeń, o którym mowa w art. 152 ust. 2c oraz art. 184 ust. 2d.

Ww. informacje KOBiZE zamieszcza w Rejestrze średnich źródeł spalania paliw w terminie 30 dni od dnia ich otrzymania.

Do utworzonego ustawą Rejestru średnich źródeł spalania paliw organy właściwe do wydania pozwolenia lub do przyjęcia zgłoszenia przekazują do KOBiZE w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy informacje dotyczące źródła spalania paliw o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i mniejszej niż 50 MW, ustalonej z uwzględnieniem trzeciej zasady łączenia, o których mowa w:

1) art. 152 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy Poś oraz ust. 2b ustawy zmienianej w art. 1, a także wynikające z oświadczenia, o którym mowa w art. 152 ust. 2c ustawy zmienianej w art. 1 – w przypadku źródła spalania paliw będącego częścią instalacji wymagającej zgłoszenia, o którym mowa w art. 152 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1,

2) art. 184 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2c ustawy zmienianej w art. 1, a także wynikające z oświadczenia, o którym mowa w art. 184 ust. 2d ustawy zmienianej w art. 1 – w przypadku źródła spalania paliw będącego częścią instalacji wymagającej pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza albo pozwolenia zintegrowanego.

W przypadku gdy organ właściwy do wydania pozwolenia lub do przyjęcia zgłoszenia nie posiada informacji lub oświadczeń, o których mowa w art. 152 ust. 2b i 2c oraz art. 184 ust. 2c i 2d ustawy zmienianej w art. 1, dla źródła spalania paliw o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i mniejszej niż 50 MW, ustalonej z uwzględnieniem trzeciej zasady łączenia, dla którego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zostało wydane pozwolenie na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza albo pozwolenie zintegrowane albo przyjęte zgłoszenie, o którym mowa w art. 152 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, wzywa prowadzącego instalację do przekazania tych informacji lub oświadczeń organowi.

Prowadzący instalację jest obowiązany do przekazania organowi właściwemu do wydania pozwolenia lub do przyjęcia zgłoszenia informacji lub oświadczeń określonych w wezwaniu w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia otrzymania wezwania.

Ww. informacje Krajowy ośrodek bilansowania i zarządzania emisjami zamieszcza w Rejestrze średnich źródeł spalania paliw w terminie 36 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

W przypadku źródła spalania paliw o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i mniejszej niż 50 MW, ustalonej z uwzględnieniem trzeciej zasady łączenia, dla którego po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy zostało wydane pozwolenie albo przyjęte zgłoszenie, przekazane przez organ właściwy do wydania pozwolenia lub do przyjęcia zgłoszenia do Krajowego ośrodka bilansowania i zarządzania emisjami przed dniem 1 stycznia 2019 r. Krajowy ośrodek bilansowania i zarządzania emisjami zamieszcza przekazane informacje w Rejestrze średnich źródeł spalania paliw w terminie do dnia 15 stycznia 2019 r.

Możliwość zobowiązania do ograniczenie emisji poniżej standardu emisyjnego

Ustawa z dnia 15 września 2017 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw wprowadza zmianę obowiązkowego zakresu projektów programów ochrony powietrza, umożliwiając ustalenie wielkości emisji dopuszczalnych ze źródeł podlegających trzeciej zasadzie łączenia niższych niż standardy emisyjne. Zgodnie z dodanym do art. 91 ustawy Prawo ochrony środowiska ustępem 9aa opracowany przez zarząd województwa projekt uchwały w sprawie programu ochrony powietrza powinien uwzględniać przeprowadzoną przez zarząd województwa analizę w zakresie potrzeby ustalenia wielkości dopuszczalnych emisji niższych niż standardy emisyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 146 ust. 3 ustawy Poś dla źródeł spalania paliw o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i mniejszej niż 50 MW, ustalonej z uwzględnieniem trzeciej zasady łączenia, zlokalizowanych na obszarze, na którym został przekroczony poziom dopuszczalny substancji w powietrzu, wyznaczonym w ocenie poziomów substancji w powietrzu, o której mowa w art. 89, jeżeli emisja niższa od wynikającej ze standardów emisyjnych z tych źródeł przyczyniłaby się do odczuwalnej poprawy jakości powietrza na tym obszarze.

Zakres zmian ustawy Poś obejmuje między innymi:

wprowadzenie trzeciej zasady łączenia (sumowania mocy),
ustanowienie obowiązku wydania decyzji o warunkach i wielkościach emisji z instalacji wymagających zgłoszenia, których dotyczy trzecia zasada łączenia (trzecia zasada sumowania mocy)
zmianę zakresu zgłoszenia ww. instalacji,
zmianę zakresu wniosku o wydanie / zmianę pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza i pozwolenia zintegrowanego z ww. instalacji,
utworzenie Rejestru średnich źródeł spalania paliw,
wprowadzenie obowiązku uwzględnienia w projekcie uchwały w sprawie programu ochrony powietrza (POP) analizy potrzeb ustalenia wielkości dopuszczalnych emisji z niektórych źródeł niższych niż standardy emisyjne.