Prawo – emisja niezorganizowana – dokumenty referencyjne BAT

Dokument referencyjny BAT dla ogólnych zasad monitoringu, opublikowany w lipcu 2003 r. definiuje emisję niezorganizowaną, odnosząc ją na zasadzie przeciwieństwa do źródeł emisji zorganizowanej, których głównym kryterium klasyfikacji jest praktyczna możliwość kontroli emisji poprzez pomiary natężenia przepływu odgazów i stężeń substancji w nich zawartych. Źródła, które według tego kryterium nie należą do źródeł emisji zorganizowanej, można podzielić na dwa rodzaje:

• emisje z nieszczelności (fugitive emissions): emisje do środowiska powstające w wyniku stopniowej utraty szczelności elementów wyposażenia przeznaczonego do przesyłania cieczy lub gazów. Zazwyczaj emisja spowodowana jest nadciśnieniem w przewodach instalacji. Przykładem emisji lotnych mogą być wycieki z kołnierzy połączeniowych, pomp lub innych elementów wyposażenia oraz „wycieki” z urządzeń do magazynowania produktów gazowych lub ciekłych. Do emisji dochodzi w wyniku dyfuzji, z tego też względu emisję tę klasyfikuje się jako podgrupę rodzaju „emisje z dyfuzji”,

• emisje powodowane dyfuzją (diffuse emissions): emisje powstające w normalnych warunkach eksploatacji w wyniku bezpośredniego kontaktu substancji lotnych lub pylących ze środowiskiem, w wyniku którego dochodzi do dyfundowania (samorzutnego przenikania) wykorzystywanych substancji do powietrza. Głównymi mechanizmami dyfuzji prowadzącej do emisji gazów jest parowanie i sublimacja, ale również w zakresie tej definicji zwiera się samorzutne uwalnianie pyłów powstających podczas niektórych operacji. Do kategorii tej zalicza się również wtórną emisję pyłów (porywanie pyłów), wywołaną erozją wietrzną.

Według powyższej definicji do emisji powodowanych dyfuzją należą następujące rodzaje źródeł:

• suszenie (suszenie masy, suszenie powierzchni po lakierowaniu lub drukowaniu),

• magazynowanie cieczy w zbiornikach bezciśnieniowych (lub z poduszką gazową) umożliwiające uwalnianie gazów znad magazynowanej cieczy do atmosfery w trakcie jej przechowywania lub podczas napełniania zbiornika, gdy opary są wypierane ze zbiornika w trakcie jego napełniania,

• magazynowanie „świeżych” produktów stałych, zawierających w swojej masie pozostałości procesowe, np. mocznika lub produktów niestabilnych chemicznie, umożliwiające częściowy rozkład, np. w wyniku hydrolizy,

• magazynowanie materiałów sypkich na otwartym terenie,

• transportu materiałów z wykorzystaniem przenośników, przesypów, ładowarek, wozideł,

• emisje pośrednie, np. w wyniku nieszczelności układów chłodniczych w obszarze procesowym i przedostawania się zanieczyszczeń do układu chłodniczego, a następnie ich dyfuzję w trakcie odparowywania w wieżach chłodniczych lub chłodniach wentylatorowych,

• konserwacja maszyn z wykorzystaniem LZO (VOC).

Źródła emisji powodowanej dyfuzją mogą mieć następujący charakter:

• źródła punktowe (odpowietrzenia, układy oddechowe zbiorników, przesypy),

• źródła liniowe (transportery taśmowe),

• źródła powierzchniowe (otwarte zbiorniki, laguny i odstojniki, komory napowietrzania ścieków, hałdy magazynowe i place składowe),

• źródła przestrzenne (instalacje zlokalizowane poza budynkami).

Dokument referencyjny BAT dla ogólnych zasad monitoringu przyjmuje zasadę klasyfikacji emisji według miejsca ostatecznego wprowadzania substancji do atmosfery. Wiele drobnych źródeł emisji wewnątrz budynku może stanowić źródło emisji niezorganizowanej, natomiast wylot z systemu wentylacji ogólnej budynku jest traktowany jako emisja zorganizowana.

W projekcie JRC Monitoring emisji do powietrza i wody (październik 2013 r.) podtrzymano definicję emisji niezorganizowanej, określając ją jako emisję wynikającą z bezpośredniego (bez pośrednictwa kanałów) kontaktu lotnych lub pylących substancji ze środowiskiem w warunkach normalnej pracy instalacji.

W dokumencie podkreślono znaczenie emisji niezorganizowanej, podkreślając że pozwolenia zintegrowane i konkluzje BAT, tam gdzie jest to zasadne, powinny umożliwiać właściwe monitorowanie emisji niezorganizowanej i jej redukcję. Przywołano również następujące normy europejskie poświęcone pomiarom emisji niezorganizowanej:

• EN 15445:2008 Fugitive and diffuse emissions of common concern to industry sectors. Qualification of fugitive dust sources by reverse dispersion modelling (dostępna również jako PN-EN 15445:2008),

• EN 15446:2008 Fugitive and diffuse emissions of common concern to industry sectors. Measurement of fugitive emission of vapours generating from equipment and piping leaks (dostępna również jako PN-EN 15446:2008),

• EN 16253:2013 Air quality. Atmospheric measurements near ground with active Differential Optical Absorption Spectroscopy (DOAS). Ambient air and diffuse emission measurements (dostępna również jako PN-EN 16253:2013-11).

Dla niektórych rodzajów instalacji określono w dokumentach referencyjnych poziomy emisji uwzględniające emisję niezorganizowaną i odpowiadające BAT. Wymagania wobec zarządzania i ograniczania emisji niezorganizowanej zawarto również w części opublikowanych dotychczas konkluzji BAT. Dokumenty te przedstawiamy w dziale Emisja niezorganizowana w zakładce Wymagania prawne.