Prawo – stanowiska pomiarowe

Obowiązek określenia usytuowania stanowisk pomiarowych w pozwoleniu na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, pozwoleniu zintegrowanym oraz we wnioskach o ich wydanie wynika z art. 224, 202 oraz 208 i 221 ustawy Prawo ochrony środowiska. Przepisy te mają charakter bardzo ogólny, nie ograniczając obowiązku do źródeł emisji, dla których prowadzone są pomiary, lub wymagane jest ich prowadzenie. Nie przewidują również możliwości wystąpienia trudności technicznych w lokalizacji stanowisk dla niektórych źródeł. W praktyce dość powszechnie odstępuje się od obowiązku usytuowania stanowisk pomiarowych dla źródeł, na których nie ma możliwości wykonywania pomiarów strumienia objętości odgazów lub stężeń pyłu dających wiarygodne wyniki, np. z bezpośredniego wylotu z filtra do atmosfery lub wentylatorów dachowych posadowionych bezpośrednio na stropie pomieszczenia, z którego pobierane jest powietrze. We wszystkich pozostałych przypadkach, jeśli nie jest to w sprzeczności z zasadami bhp, źródła emisji lub emitory powinny być wyposażone w stanowiska pomiarowe. Przykład uzasadnienia do wyroku w sprawie wymagań wobec stanowisk pomiarowych przedstawiamy w zakładce Orzeczenie WSA stanowiska pomiarowe. Zasady ich sytuowania zostały określone w normie PN-Z-04030-7 Ochrona czystości powietrza. Badania zawartości pyłu. Pomiar stężenia i strumienia masy pyłu w gazach odlotowych metodą grawimetryczną. W normie określono szereg warunków jakie musi spełniać stanowisko pomiarowe, między innymi:

• usytuowanie przekroju pomiarowego,

• warunki wymagane dla przewodów kominowych z wylotem do atmosfery,

• zasady wyboru przekroju pomiarowego jeżeli spełnienie ww. warunków jest niemożliwe oraz wymagany zakres zwiększenia liczby punktów pomiarowych,

• minimalną liczbę osi pomiarowych – determinującą ilość króćców jakie należy zamontować na przewodzie:

  • dla przekroju kołowego,

  • dla przekroju prostokątnego,

• typ króćca (norma nie odnosi się do wymogów technicznych dla pomiarów pyłu impaktorem kaskadowym).

Ww. wymagania stanowią jedynie przedstawienie części zakresu normy PN-Z-04030-7. Poprawna lokalizacja stanowiska pomiarowego wymaga uwzględnienia całości normy dostępnej na stronie Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Oprócz ww. warunków technicznych, przy wyborze lokalizacji stanowiska pomiarowego należy uwzględnić również:

• zasadę łatwego dostępu do stanowiska, bez potrzeby ustawiania rusztowań, stosowania podnośników, nie powodującego utrudnień w funkcjonowaniu stanowisk pracy zintegrowanych ze źródłem przewidzianym do wykonania pomiaru,

• odpowiednie pole dostępu do manewrowania sondą,

• odpowiednie zakończenie izolacji zewnętrznej przewodu jeżeli jej grubość przekracza długość króćca,

• dostępność energii elektrycznej,

• zasady bhp,

• trwałe i czytelne oznakowanie emitora przy stanowisku pomiarowym.

Dobrą praktyką jest przeprowadzenie audytu stanowisk pomiarowych przez wyspecjalizowanych pracowników. Audyt taki umożliwia określenie zgodności z wymaganiami ww. normy i ocenę możliwości uzyskania akredytowanego wyniku pomiaru. Zasada ta dotyczy w szczególności emitorów, które nie spełniają podstawowych warunków odcinków prostych przed i za przekrojem pomiarowym określonych w treści normy.

Opisane w normie PN-Z-04030-7 zasady lokalizacji stanowisk pomiarowych dotyczą zasadniczo pomiaru stężeń pyłu, który wymaga zachowania warunku izokinetycznego poboru próbki. Wobec źródeł emitujących wyłącznie gazy, prawie zawsze na drodze od źródła emisji do stanowiska pomiarowego następuje uśrednienie stężeń składników gazowych, co umożliwia np. wykonanie pomiaru stężeń i obliczenie wielkości emisji na podstawie danych o strumieniu objętości odgazów zmierzonych w innym miejscu układu, lub według danych projektowych.