Obliczenia emisji – weryfikacja obliczeń

System obliczeń i zarządzania emisjami powinien zostać poddany weryfikacji przynajmniej na następujących etapach „życia” instalacji (zakładu):

• kompletacji założeń projektowych,

• przyjęcia ostatecznych danych do raportu (lub karty informacyjnej) dla planowanego przedsięwzięcia - co zwiększa bezpieczeństwo postępowania o wydanie decyzji środowiskowej,

• przyjęcia ostatecznych danych do wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego, pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza lub zgłoszenia - co „ułatwia” oddanie instalacji do użytkowania,

• eksploatacji instalacji - co zapewnia poprawność monitoringu i sprawozdawczości emisji, wysokości należnych opłat oraz ocenę zgodności z wymaganiami prawa i warunkami pozwolenia.

Bez względu na etap funkcjonowania instalacji (planowanie, realizacja, eksploatacja, zakończenie eksploatacji), obliczenia emisji są najważniejszym zagadnieniem decydującym o wyniku oceny zgodności z wymaganiami prawa. Konsekwencje błędów w inwentaryzacji źródeł emisji i rodzajów emitowanych substancji, a także w obliczeniach wielkości ładunków uwalnianych do atmosfery przekładają się na zwiększenie ryzyka między innymi:

• opóźnienia terminu uruchomienia instalacji (opóźnienia w postepowaniu OOŚ, postępowania o wydanie pozwolenia zintegrowanego lub pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza, zgłoszenia instalacji),

• zastrzeżeń w trakcie oddania instalacji do użytkowania,

• odmowy wydania pozwolenia (zobacz przykład: Orzeczenia NSA – pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza

• wstrzymania użytkowania instalacji lub nakazu usunięcia niezgodności, nałożonych na prowadzącego instalację w rezultacie kontroli WIOŚ,

•  nieprawidłowego naliczenia opłat za emisję substancji do powietrza (zobacz przykład: Orzeczenia NSA – weryfikacja opłat)

• błędnej oceny dotrzymania standardów emisyjnych, w tym obliczanych na podstawie bilansu LZO (VOC),

• błędnej oceny oddziaływania emisji na jakość powietrza atmosferycznego.

Ryzyko ww. zdarzeń ograniczają audyty obliczeń emisji oferowane przez firmy konsultingowe na etapie eksploatacji instalacji (audyty weryfikujące) lub na etapach poprzedzających oddanie do użytkowania (sprawdzenia dokumentacji). Istotą kontroli obliczeń jest wielowymiarowa, szczegółowa analiza źródeł emisji, przeprowadzona na poziomie znacznie bardziej dokładnym niż jest to możliwe w toku postępowania administracyjnego o wydanie decyzji lub w ramach kontroli WIOŚ czy jednostki certyfikującej. Audyty weryfikujące umożliwiają ponadto:

• zapewnienie spójności raportowania emisji (informacje o zakresie korzystania ze środowiska, sprawozdanie KOBiZE, GUS: OS-1, PRTR),

• optymalizację wysokości opłat i analizę bezpieczeństwa założeń obliczeniowych (w tym przyjęcia stawek opłat),

• wdrożenie mechanizmów kontroli poprawności obliczeń (porównania horyzontalne, sprawdzenia arytmetyczne),

• wsparcie procedur systemu zarządzania środowiskowego i planowania inwestycji,

• ocenę stężeń substancji w powietrzu atmosferycznym powodowanych obliczonymi wielkościami emisji i porównanie ich z poziomami dopuszczalnymi, wartościami odniesienia lub stężeniami uznanymi.

Wysoki standard budowy systemów monitoringu i obliczeń emisji zapewnia jeden z dwóch sposobów kontroli stworzonego modelu obliczeniowego: pełna weryfikacja całego modelu lub pełna weryfikacja założeń i struktury modelu oraz wyrywkowe obliczenia sprawdzające (dla wybranych źródeł emisji, począwszy od danych wejściowych, aż do wyników końcowych stanowiących podstawę raportowania). Sprawdzenie może przebiegać zarówno w układzie prowadzący instalacje – weryfikator, jak i wewnątrz firm doradczych tworzących system bilansowania emisji (w przypadku firm posiadających niezbędne zaplecze merytoryczne). Zastosowanie jednego z ww. sposobów umożliwia:

• wykluczenie błędów logicznych (pominięcie źródeł lub substancji),

• ocenę poprawności (w tym adekwatności) zastosowanych metod obliczeniowych,

• optymalizację metod obliczeniowych wskaźników emisji,

• weryfikację wiarygodności danych wejściowych,

• kontrole kompletności sytuacji emisyjnych (normalne warunki pracy instalacji, warunki odbiegające, awarie, przygotowania do remontów, rozruch),

• eliminację błędów arytmetycznych,

• optymalizację arkuszy obliczeniowych,

• sprawdzenie zakresu algorytmów sprawdzających (automatycznej kontroli obliczeń na poziomie użytkownika systemu).