Obliczenia emisji na podstawie wyników pomiarów okresowych
Wykonanie pomiarów jest często najlepszym, a w niektórych przypadkach jedynym sposobem umożliwiającym wyznaczanie emisji z dostateczną wiarygodnością. Jeśli wyłącznym celem monitoringu jest uzyskanie podstaw obliczeń emisji na potrzeby systemów sprawozdawczych i opłat, zakres i częstotliwość wykonywania pomiarów powinny uwzględniać racjonalne wydatkowanie środków finansowych. Zasadę niepowodowania nadmiernych kosztów określoną w dokumentach referencyjnych można sparametryzować dla dowolnego zakładu, przyjmując że różnica pomiędzy opłatą za emisję ze źródła lub grupy źródeł obliczona na podstawie założeń projektowych lub ekspertyzy i na podstawie pomiarów będzie co najmniej równa kosztom pomiarów w danym okresie rozliczeniowym. Rozwiązanie równania różnica opłat – koszty pomiarów pozwoli określić uzasadnioną częstotliwość pomiarów: znaczną dla źródeł o dużej skali emisji oraz niewielką (pomiar jednorazowy) lub bliską zeru (odstąpienie od pomiarów) dla źródeł niskoemisyjnych. Zauważyć należy przy tym, że nie określa się maksymalnej długości okresu obliczeniowego do rozstrzygnięcia ww. warunku, co oznacza że w przypadku źródeł niskoemisyjnych o niezbyt zmiennej emisji, za okres taki może zostać uznany łączny przewidywany czas eksploatacji źródeł (10, 20, 30 i więcej lat).
Oprócz głównego celu monitoringu, zakres pomiarów powinien uwzględniać wymagania dodatkowe:
-
obowiązki wykonywania pomiarów okresowych lub ciągłych wynikające bezpośrednio z rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobranej wody oraz warunków pozwolenia,
-
obowiązek wykonania pomiarów wstępnych dla instalacji nowych lub zmienionych w sposób istotny,
-
uzyskanie niezbędnego minimum danych o emisji mogących stanowić wiarygodną podstawę oceny możliwości modernizacji lub rozbudowy instalacji,
-
zmiany wymagań prawnych, np. wprowadzenie standardu jakości powietrza dla pyłu zawieszonego PM2,5 – zagadnienia te przedstawiamy w dziale Frakcje pyłu w zakładce Wymagania prawne.
Podczas określania zakresu monitoringu wyznaczane są również parametry odniesienia dla wskaźników emisji, które będą następnie wykorzystywane do obliczeń ładunków w poszczególnych okresach rozliczeniowych. Wybór parametru powinien umożliwiać obliczenia emisji uwzględniające zmienność pracy źródeł, np.
-
dla źródeł energetycznego spalania paliw: wyznaczanie wskaźników emisji uwzględniających obciążenie źródła w trakcie wykonywania pomiarów oraz obliczenia emisji w okresie rozliczeniowym na podstawie zużycia paliwa lub produkcji energii:
Przyjaznym sposobem bilansowania emisji NOX, CO oraz pyłu ze źródeł spalania paliw jest odniesienie zmierzonych wielkości emisji do emisji dwutlenku węgla (przedstawianej w sprawozdaniach pomiarowych jako ładunek lub stężenie) oraz obliczanie emisji w okresie rozliczeniowym na podstawie średniego wskaźnika i łącznej emisji CO2, którą łatwo wyznaczyć na podstawie zużycia paliwa. Przykład sposobu wyznaczania wskaźnika kg/kg CO2 przedstawiamy w zakładce Zasady ogólne.
-
dla źródeł, w których o emisji decyduje intensywność procesu: wybór wskaźnika wyrażonego w kg/Mg produktu lub kg/Mg surowca i obliczenia emisji na podstawie sumarycznej wielkości produkcji lub zużycia surowców,
-
dla źródeł, w których o emisji decyduje cecha procesu: wybór parametru technologicznego,
-
dla źródeł, w których o emisji decyduje prawidłowa praca urządzeń ochronnych: ustalenie parametrów dodatkowych.
Dla źródeł, wobec których nie ma możliwości ustalenia parametru odniesienia, lub przeprowadzenie analizy wiązałoby się z nakładem czasu i środków niewspółmiernych do korzyści wynikających z bardziej dokładnego wyznaczania emisji, dopuszczalne jest arytmetyczne uśrednianie wyników pomiarów.
Zasady pomijania w obliczeniach wyników pomiarów „odbiegających” oraz postępowanie z wynikami poniżej poziomu oznaczalności / poniżej poziomu wykrywalności przedstawiamy w zakładce Emisje zerowe i postępowanie z wynikami odbiegającymi.
