Zmiana systemu opłat

    18.02.2020 szkolenie KOBiZE i Opłaty za korzystanie ze środowiska Warszawa

    Poniżej omawiamy dwie kluczowe zmiany w systemie opłat za emisję do powietrza, to jest wprowadzenie jako podstawy opłaty raportu składanego do KOBiZE oraz zmiany w zakresie art. 60a ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji.

    Wprowadzenie raportu KOBiZE jako podstawy naliczenia opłaty za emisję substancji do powietrza

    Zgodnie z art. 285 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska w obecnym brzmieniu (tekst jednolity Dz.U. 2019 poz. 1396 z późniejszymi zmianami*) opłatę za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza ustala się na podstawie wielkości rocznej rzeczywistej emisji, określonej w raporcie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji.
    * zmiany od ogłoszenia tekstu jednolitego do dnia aktualizacji strony 06.11.2019: Dz.U. 2019 poz. 1403; 1495; 1501; 1527; 1579; 1680; 1712; 1815; 2087

    Zgodnie z art. 286 ust. 1 podmiot korzystający ze środowiska w terminie, o którym mowa w art. 285 ust. 2 (do dnia 31 marca następnego roku), przedkłada marszałkowi województwa:

    1) wykaz zawierający wykorzystane do ustalenia wysokości opłat informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska, w szczególności o rodzajach substancji wprowadzonych do powietrza i wielkości emisji – w przypadku wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza – oraz o wysokości należnych opłat,

    – z zastrzeżeniem art. 289 ust. 1 (zgodnie z którym nie wnosi się opłat z tytułu tych rodzajów korzystania ze środowiska spośród wymienionych w art. 273 ust. 1, których roczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego nie przekracza 800 zł. W przypadku gdy roczna wysokość opłaty z tytułu każdego z rodzajów korzystania ze środowiska spośród wymienionych w art. 273 ust. 1 nie przekracza 100 zł, nie przedkłada się także wykazów, o których mowa w art. 286 ust. 1)

    Zgodnie z art. 286 ust. 3 pkt 1 wykazy, o których mowa w ust. 1, są sporządzane na podstawie  raportu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji.

    Zgodnie z art. 286 ust. 4. Informacje o wysokości należnych opłat zawarte w wykazach, o których mowa w ust. 1, stanowią podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.

    Zgodnie z art. 286 ust. 6. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia:

    1) sposób przedkładania wykazów, o których mowa w ust. 1, i wymagania z tym związane,

    2) formę i postać wykazów, o których mowa w ust. 1,

    3) wzory wykazów, o których mowa w ust. 1

    – mając na względzie konieczność ustalenia i weryfikacji zakresu korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat, a także jednolitego sposobu ich przedstawiania.

    Aktualny stan zaawansowania prac nad ww. rozporządzeniem dostępny jest na stronie:
    https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12326150/katalog/12634358#12634358

    W zakresie gazów i pyłów wprowadzanych do powietrza projekt nie wnosi istotnych zmian do obowiązującego dotychczas wykazu. W dalszym ciągu dane stanowiące podstawę naliczenia opłaty są przyporządkowane źródłom powstawania substancji wprowadzanych do powietrza, dla których określa się:

    - zużycie surowców lub materiałów, albo ilość produktów lub inną wielkość (należy podać wielkość, do której odnosi się wskaźnik emisji, z opisem, czego dotyczy, przykładowo wielkość produkcji lub czas pracy),

    - wskaźnik emisji / wynik pomiaru,

    - wielkość emisji [kg] (w przypadku wyznaczenia wielkości emisji z zastosowaniem wskaźnika emisji, wielkość emisji oblicza się przez pomnożenie wartości wskaźnika emisji i wartości z kolumny „Zużycie surowców, materiałów, ilość produktów lub inna wielkość”,

    - jednostkową stawkę opłaty [zł/kg] i wysokość opłaty [zł].

    Ustanowienie jako podstawy naliczenia opłaty raportu składanego do KOBiZE oraz pozostawienie dotychczasowego sposobu wyznaczania opłaty opartego na iloczynie wskaźnika/wyniku pomiarów i parametru odniesienia skutkuje koniecznością zapewnienia spójności prezentowanych danych. W przypadku nieskomplikowanych źródeł emisji, dla których obliczenia prowadzone są metodami uproszczonymi, np. wynik pomiaru w iloczynie z czasem pracy, i dla których nie ma rozbieżności w klasyfikacji emitowanych substancji, zapewnienie spójności nie będzie problematyczne. Dla wszystkich pozostałych przypadków raportowanie KOBiZE za rok 2019 wymaga szczególnej ostrożności, w tym:

    - wyznaczenia emisji w odniesieniu do substancji, dla których określone są stawki opłat, wraz z umożliwieniem wykazania zgodności sum, np. składników pyłu, LZO. Propozycję sposobu analizowania stawek dla substancji, które są różnie klasyfikowane w KOBiZE i systemie opłatowym przedstawiono w Instrukcji generowania wykazu opłatowego w systemie Krajowej bazy – zakładka „Opłaty”

    - podziału emisji raportowanych uprzednio jako wartości wynikowe dla instalacji pomiędzy poszczególne źródła, albo wprowadzenia wskaźników zastępczych umożliwiających z dostateczną zgodnością wyznaczenie emisji jako iloczynu wskaźnika i parametru odniesienia.

    Zmiany w podstawie naliczania opłat nie ingerują w kompetencje i obowiązki marszałków w zakresie weryfikacji opłaty. Zgodnie z art. 288 ust. 1 pkt 2 jeżeli podmiot korzystający ze środowiska, będąc do tego obowiązanym przedłożył wykaz zawierający informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, ale zamieścił w nim informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia – marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu. Brak weryfikacji wielkości emisji, rodzajów substancji, czy parametrów odniesienia przez KOBiZE, czyli akceptacja danych zawartych w raporcie nie jest przeszkodą w naliczeniu opłaty według ustaleń marszałka.

    Zmiany ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji w zakresie art. 60a ust. 2

    Uchylenie art. 60a ust. 2

    Art. 60a ust. 2 został uchylony w ustawie o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców (Dz.U. 2016 poz. 2255).

    Kształt art. 60a przed uchyleniem

    Ustawa z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz. U. z 2015 r. poz. 2278) zmieniła brzmienie art. 60a ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz. U. z 2015 r. poz. 2273) na następujące:

    „Art. 60a. 1. Do opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, o której mowa w art. 273 ust. 1 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 56, należnej za okres do dnia 31 grudnia 2018 r. stosuje się przepisy art. 285–288 ustawy zmienianej w art. 56, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

    2. Opłatę za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza za pierwsze półrocze 2019 r. wnosi się w wysokości 50% opłat za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza należnych za 2018 r.”.

    Wcześniejsze zmiany art. 60a

    W okresie od wprowadzenia art. 60a ust. 2 (w roku 2009) do uchylenia (w roku 2016) art. 60a ust. 2 był zmieniany zgodnie z chronologią przedstawioną poniżej:

    Data graniczna

    Treść art. 60a

    Podstawa

    przed wprowadzeniem
    art. 60a

    przed wprowadzeniem art. 60a

    Dz. U. z 2009 r. Nr 130, poz. 1070
    Ustawa z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji

    31 grudnia 2010 r.

    Wprowadzenie art. 60a:

    Art. 15.4. Po art. 60 dodaje się art. 60a w brzmieniu:

    „Art. 60a. 1. Do opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, o której mowa w art. 273 ust. 1 pkt 1 ustawy

    zmienianej w art. 56, należnej za okres do dnia 31 grudnia 2010 r. stosuje się przepisy art. 285—288 ustawy zmienianej w art. 56, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

    2. Opłatę za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza za pierwsze półrocze 2011 r. wnosi się w wysokości

    50 % sumy opłat za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza należnych za pierwsze i drugie półrocze

    2010 r.”

    Dz. U. z 2009 r. Nr 215, poz. 1664
    Ustawa z dnia 20 listopada 2009 r. o zmianie ustawy — Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw

    31 grudnia 2012 r.

    Zmiana art. 60a:

    Art. 2. W ustawie z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz. U. Nr 130, poz. 1070 i Nr 215, poz. 1664) art. 60a—62 otrzymują brzmienie:

    „Art. 60a. 1. Do opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, o której mowa w art. 273 ust. 1 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 56, należnej za okres do dnia 31 grudnia 2012 r. stosuje się przepisy art. 285—288 ustawy zmienianej w art. 56, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

    2. Opłatę za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza za pierwsze półrocze 2013 r. wnosi się w wysokości 50 % sumy opłat za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza należnych za pierwsze i drugie półrocze 2012 r.

    Dz. U. z 2010 r. Nr 249, poz. 1657
    Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy — Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji

    31 grudnia 2016 r.

    Zmiana art. 60a:

    Art. 6.2. art. 60a otrzymuje brzmienie:

    „Art. 60a. 1. Do opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, o której mowa w art. 273 ust. 1 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 56, należnej za okres do dnia 31 grudnia 2016 r. stosuje się przepisy art. 285–288 ustawy zmienianej w art. 56, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

    2. Opłatę za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza za pierwsze półrocze 2017 r. wnosi się w wysokości 50% sumy opłat za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza należnych za pierwsze i drugie półrocze 2016 r.”;

    Dz. U. z 2012 r. poz. 460
    Ustawa z dnia 13 kwietnia 2012 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw

    31 grudnia 2018 r.

    Zmiana art. 60a:

    Art. 2.1. art. 60a otrzymuje brzmienie:

    „Art. 60a. 1. Do opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, o której mowa w art. 273 ust. 1

    pkt 1 ustawy zmienianej w art. 56, należnej za okres do dnia 31 grudnia 2018 r. stosuje się przepisy art. 285–288

    ustawy zmienianej w art. 56, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

    2. Opłatę za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza za pierwsze półrocze 2019 r. wnosi się w wysokości

    50% opłat za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza należnych za 2018 r.”

    (Dz. U. z 2015 r. poz. 2278)
    Ustawa z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji


    usunięcie
    art. 60a ust. 2

    Uchylenie art. 60a ust. 2:

    Art. 17. W ustawie z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz. U. z 2015 r. poz. 2273 i 2278 oraz z 2016 r. poz. 266 i 542) wprowadza się następujące zmiany:

    2) w art. 60a uchyla się ust. 2;

    (Dz. U. 2016 poz. 2255)
    Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców 

     

    Aktualne stawki opłat za gazy i pyły wprowadzane do powietrza oraz zakres ich zastosowania przedstawiamy w zakładce Zmiany stawek opłat.

    Aktualności
    • 23
      czerwiec
      Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska (U.S. EPA) poinformowała o wniosku o dodanie 1-bromopropanu (CAS 106-94-5) do listy substancji normowanych w ustawie o czystym powietrzu (the Clean Air Act), ze względu na niebezpieczne własności substancji i powszechne wykorzystywanie w wielu produktach i procesach, w tym w czyszczeniu na sucho, czyszczeniu elektroniki i metali, procesach farmaceutycznych i produktach rolniczych oraz przy aplikacji klejów w sprayu. Substancji tej nie ma również obecnie w polskim systemie prawnym (standardów emisyjnych, standardów jakości powietrza i wartości odniesienia). Kryteria jakości powietrza w zakresie bromopochodnych węglowodorów ustalono jedynie dla bromoetanu (74-96-4) i bromometanu (74-83-9). Informacje o procedurze U.S. EPA dostępne są na stronach: https://www.epa.gov/newsreleases/washington-examiner-epa-add-new-hazardous-air-pollutant-list-regulated-substances-first https://www.epa.gov/newsreleases/epa-grants-first-ever-petition-add-hazardous-air-pollutants-list-under-clean-air-act
    • 23
      czerwiec
      Zawarte w artykule orzeczenie WSA w Warszawie z dnia 26 października 2017 r. uzupełniliśmy o wyrok NSA z 2020 r. (II OSK 627/18), w którym podtrzymano stanowisko WSA, oddalając skargę kasacyjną Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. NSA wyraził pogląd, zgodnie z którym ograniczenie stron postępowania o wydanie pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza (art. 185 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska) do prowadzącego instalację oraz władających powierzchnią ziemi na obszarze ograniczonego użytkowania nie wyłącza stosowania art. 28 k.p.a. w sprawach prowadzonych na podstawie przepisów zamieszczonych w dziale III –"Odpowiedzialność administracyjna" (art. 362 – 375). Nie wyłącza go również art. 372 POŚ, ani żaden inny przepis Prawa ochrony środowiska, w tym art. 365 i art. 367. Tym samym w postępowaniu WIOŚ o wstrzymanie użytkowania instalacji oraz w postępowaniu o podjęcie wstrzymanej działalności władający nieruchomościami narażonymi na oddziaływanie instalacji mają przymiot strony w postępowaniu administracyjnym. Mają bowiem interes prawny, aby chronić w toku tego postępowania przysługujące im prawa zgodnie z art. 28 k.p.a., według którego „Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek”. Oba orzeczenia dostępne są na stronie: Strony postępowania o wstrzymanie / wznowienie użytkowania instalacji - orzeczenia WSA, NSA
    • 29
      maj
      W dniu dzisiejszym na stronie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska opublikowane zostały wyniki pomiarów jakości powietrza w Kędzierzynie-Koźlu w zakresie benzenu oraz pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5 (pomiary równoległe na stacji PMŚ i stacji badawczej GIOŚ nr 1): Wyniki w formie prezentacji zamieszczone są na stronie GIOŚ pt. Badania jakości powietrza w Kędzierzynie-Koźlu W dniu 21 maja br. rozpoczęto pomiary w drugiej lokalizacji stacji badawczej (stacja badawcza nr 2):
    NEWSLETTER:
    Jeśli chcesz otrzymywać powiadomienia o nowych artykułach zapisz się
     
    Szkolenie Rozprzestrzenianie zanieczyszczeń w powietrzu Poznań 2020
    Operat FB

    Zobacz komunikaty JRC / US EPA / EEA / NIK / GDOŚ / GIOŚ / IOŚ / MŚ:

    EEA: Average CO2 emissions from new cars and new vans increased again in 2019 (26.06.2020)

    EEA: Monitoring of CO2 emissions from vans – Regulation 510/2011 (26.06.2020)

    EEA: Monitoring of CO2 emissions from passenger cars – Regulation (EU) 2019/631 (26.06.2020)

    EEA: Petrol and diesel fuels sold for road transport (26.06.2020)

    EEA paliwa samochody Zanieczyszczenie powietrza PM10
    © EEA

    EPA Takes Action to Stop Use of Certain PFAS in Products and Protect American Consumers (22.06.2020)

    WIOŚ w Warszawie: kolejny pożar w Zakładzie Utylizacji Odpadów w Radomiu (19.06.2020)

    WIOŚ pożar odpadów Radom zanieczyszczenie powietrza PM10 2020
    © WIOŚ w Warszawie

    EPA Releases First Final Chemical Risk Evaluation (19.06.2020)

    ETO: Journal 02/2020: Climate Change and Audit (19.06.2020)

    Europejski Trybunał Obrachunkowy Zmiany klimatu
    © ETO

    U.S. EPA: Washington Examiner - EPA to add new hazardous air pollutant to list of regulated substances for first time ever (18.06.2020)

    EPA Grants First-Ever Petition to Add to Hazardous Air Pollutants List Under Clean Air Act (18.06.2020)

    EEA: Industrial Reporting under the Industrial Emissions Directive 2010/75/EU and European Pollutant Release and Transfer Register Regulation (EC) No 166/2006 (16.06.2020)

    EPA Advises Facility Operators to Prevent and Minimize Releases during Hazardous Weather Events (09.06.2020)

    EPA Urges Preparedness as Hurricane Season Begins; Advises on prevention, preparedness, and reporting requirements during Hazardous Weather Events (09.06.2020)

    EPA Celebrates 50 Years of Protecting Our Nation's Air (08.06.2020)

    EPA Reaches Settlement With Hydrite Chemical Co. for Alleged Clean Air Act Violations at Waterloo, Iowa, Facility (05.06.2020)

    EEA: Rural concentration of the ozone indicator AOT40 for forest, 2017 (05.06.2020)

    ozon raport EPA 2020 zanieczyszczenie powietrza
    © EEA

    EPA Proposes Honest Accounting Standard to Improve Future Clean Air Act Rules (04.06.2020)

    U.S. EPA: What They Are Saying: EPA Proposes Honest Accounting Standard to Improve Future Clean Air Act Rules (04.06.2020)

    EEA: New cars and vans sold in 2018 more CO2 intensive, final data confirms (03.06.2020)

    EEA: Monitoring CO2 emissions from passenger cars and vans in 2018 (03.06.2020)

    emisje samochody EEA zanieczyszczenie powietrza
    © EEA

    EPA and State Propose Settlement of Clean Air Act Violations at Sewage Sludge Incinerator in Bridgewater, NJ (02.06.2020)

    U.S. EPA: President Trump Delivering on Promise to Protect Our Nation’s Air (02.06.2020)

    EPA Finalizes Amendments to the Miscellaneous Organic Chemical Manufacturing National Emission Standards for Hazardous Air Pollutants (01.06.2020)

    EPA: Proposed Settlement with United States and Massachusetts Will Help Reduce Air Pollution from Sprague Resources’ Heated Petroleum Storage Facilities Across New England (29.05.2020)

    EEA: National emissions reported to the UNFCCC and to the EU Greenhouse Gas Monitoring Mechanism (29.05.2020)

    EEA: Trends and drivers of EU greenhouse gas emissions (29.05.2020)

    Zobacz bieżące artykuły w Atmospheric Environment:

    Total gaseous mercury in a coastal city (Qingdao, China): Influence of sea-land breeze and regional transport

    A 24-h real-time emissions assessment of 41 uncontrolled household raw coal combustion stoves in four provinces of Northern China

    Fractionation of mercury in aerosols of the southern Baltic coastal zone

    One year evaluation of three low-cost PM2.5 monitors

    Modeling lateral plume deflection in the wake of an elongated building

    Zobacz EUR-Lex:

    Sprawa C-139/20: Skarga wniesiona w dniu 16 marca 2020 r. – Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej (15.06.2020)

    Sprostowanie do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1021 z dnia 20 czerwca 2019 r. dotyczącego trwałych zanieczyszczeń organicznych (09.06.2020)

    Rozporządzenie Komisji (UE) 2020/735 z dnia 2 czerwca 2020 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 142/2011 w odniesieniu do stosowania mączki mięsno-kostnej jako paliwa w obiektach energetycznego spalania (03.06.2020)

    Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2020/683 z dnia 15 kwietnia 2020 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858 w odniesieniu do wymogów administracyjnych dotyczących homologacji i nadzoru rynku pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów (26.05.2020)

    Decyzja Komisji (UE) 2020/654 z dnia 13 maja 2020 r. dotycząca przepisów krajowych notyfikowanych przez Niemcy w sprawie małych i średnich jednostek spalania (15.05.2020)

    Komunikat Komisji — Publikacja łącznej liczby uprawnień znajdujących się w obiegu w 2019 r. do celów rezerwy stabilności rynkowej w ramach unijnego system handlu uprawnieniami do emisji ustanowionego dyrektywą 2003/87/WE (13.05.2020)

    Trybunał Obrachunkowy Sprawozdanie specjalne nr 11/2020 „Efektywność energetyczna budynków – należy położyć większy nacisk na opłacalność inwestycji” (05.05.2020)

    Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – W kierunku zrównoważonych dzielnic i małych społeczności – Polityka ochrony środowiska poniżej poziomu gminnego (29.04.2020)

    Sprawa C-395/18: Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 30 stycznia 2020 r. (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio – Włochy) – Direzione e coordinamento Vivendi SA przeciwko Consip SpA, Ministero dell'Economia e delle Finanze. Odesłanie prejudycjalne – Udzielanie zamówień publicznych na dostawy, roboty budowlane lub usługi – Dyrektywa 2014/24/UE – Artykuł 18 ust. 2 – Artykuł 57 ust. 4 – Fakultatywne podstawy wykluczenia – Podstawa wykluczenia dotycząca podwykonawcy wymienionego w ofercie wykonawcy – Naruszenie przez podwykonawcę obowiązków z dziedziny prawa ochrony środowiska, prawa socjalnego i prawa pracy – Uregulowanie krajowe przewidujące automatyczne wykluczenie wykonawcy z powodu takiego naruszenia (27.04.2020)